Mensenrechten

Als je het heb over Colombia dan heb je het over mensenrechten. Het land waar veel syndicalisten worden vermoord. Vorige week nog werd een vakbondsman samen met zijn vrouw vermoord in een dorpje in het zuiden van Colombia.

Sommige vakbondslieden zijn door de week gewoon aan het vechten in het oerwoud en als het ze utkomt lopen ze voorop als vakbondsman bij demonstraties.
Als ze dan gedood worden door het leger of politie, dan lijkt me dat logisch zodra ze in actie zijn. Politie en leger zijn gemachtigd om bij een oorlog de vijand uit te schakelen.
Maar bij het bericht hierboven werd ook zijn vrouw gedood. Tja, dat is dus wat anders. Dat is gewoon uitmoorden.
En als er een bende is die op die manier van mensen probeert af te komen omdat ze lastig zijn voor het bedrijf, tja dan is dat dus gewoon moord. Of ze nou lid zijn van een vakbond, de communistische partij of de FARC: niemand heeft het recht zomaar mensen dood te schieten. Zelfs politie of leger niet. Ook niet als je het niet met ze eens bent. Hier worden sicario´s ingeschakeld om deze lieden uit te schakelen.
Maar: dit geldt voor vakbondsmensen, gemeenteraadsleden, advocaten, rechters en een heleboel eenvoudige mensen. De eenvoudige mensen zijn het vaakst het slachtoffer. En daarom vind ik al die belangstelling voor gedode vakbondsmensen onevenwichtig. Ik vind een gedode jongen uit een straat, die niet mee wil doen met een bende net zo erg.
Ik zie dan ook helemaal niks in de actie van een aantal Colombianen in Europa om de kandidaatstelling voor het presidentschap van de ILO van Angelino Garzon, de huidige vice-president, te saboteren.
Integendeel: als Angelino hoofd wordt van de ILO, is dat extra reden voor anderen om Colombia eens goed onder het vergrootglas te houden.

Het begrip mensenrechten is veel breder dan dat.
Recht op vrijheid bv. Er is vrijheid van en vrijheid tot (lees Erich Fromm Angst voor Vrijheid).
Ik denk dat we in Colombia vooral vrijheid tot hebben. We hebben hier de vrijheid tot het doen wat we willen: de wet is er om je niet aan te houden. Vrijheid tot corruptie, vrijheid tot samenzwering, vrijheid tot het mekaar de hersens inslaan en de vrijheid om onschuldige burgers te doden.
Wat is er over van dat befaamde "Liberté, Egalité en Fraternité"? .

De "vrijheid tot" overheerst. De Staat heeft weinig te vertellen en we kunnen dus rustig onze gang gaan. De Amerikanen hebben ook het recht op "the Pursuit of Happiness", maar dan niet door de ander schade te berokkenen. Hier wordt die laatste toevoeging vaak vergeten.

Egalité bestaat hier helemaal niet: de inkomensverschillen zijn gigantisch. Colombia heeft de hoogste gini coefficient van Latijns Amerika (0.587 in 2009, Wikipedia).
De directeur van Saludcoop verdiende 95 miljoen pesos per maand. Saludcoop is geen filiaal van Goldman Sachs, maar een instelling die verantwoordelijk is voor de gezondheidszorg van heel veel eenvoudige Colombiaanse mensen die zelf blij mogen zijn als ze het minimumloon (ca 600.000 pesos) verdienen.
De zelfverrijking dus. Ze slaan elkaar de hersens in voor het verwerven van grond. Vandaar ook die wet voor teruggave van grond aan de arme boertjes die hun land kwijtraakten aan boeven.
President Santos heeft een tijdje geleden naar aanleiding van het gedrag van die boeven bij sommige EPSen gezegd dat zij erger zijn dan de FARC. Net als de FARC persen ze de mensen af, voor eigen gewin, ten koste van de levens van de gewone Colombianen. Zoiets als de FARC. Alleen het is wel zo, dat de FARC voor die boeverij zich in het oerwoud ophoudt tussen al het ongedierte en blootgesteld aan allerlei enge tropische ziektes. De boeven van de EPS staan echter gewoon dagelijks op de golfbaan en gaan voor een beetje te veel winderigheid van al de bonen naar een ziekenhuis in Miami om dat ongerief te verhelpen.

En het gedrag van de mensen is anders tov mensen uit arme wijken. Kom je uit San Javier, dan heb je een extra handicap om werk te krijgen. En als je uit een bepaalde wijk komt zoek dan geen verkering met iemand uit estrato 4 of hoger, want dat is niet hun stand. Als een jongen er achterkomt, dat zijn nieuwe vriendin (hoe mooi ook) uit een bepaalde wijk komt, dan is het heel normaal dat hij zich daarna nooit meer laat zien bij een afspraak.

En dan Fraternité. Dat is nu in NL ook begraven, met het CDA. Socialisten waren broeders tot de Eerste Wereldoorlog. Daarna is het nooit meer wat geworden met die Internationale Solidariteit. Behalve met woorden dan en met militaire ingrepen in Tibet, Hongarije en Tsjechoslowakije om hun socialistische broeders uit de brand te helpen.
Broederschap is een term die we ook in Colombia niet kennen, behalve dan als gilde (gremio) zoals bij de Spanjaarden. Maar dat is iets anders. Nee "Fraternité" het opkomen voor de medemens vind je hier weinig terug: oude mensen worden gedumpt door de familie bij een tehuis. Dat is helaas geen zeldzaamheid. Waar laten we moeder als ze ziek en hulpbehoevend is?

Andere benadering is de vrijheid van..
Mensen zekerheid bieden.
Vrijheid van honger. In Chocó gaan kinderen dood van de honger. En hier in Medellín bv wordt zeer zeker ook soms honger geleden. En niet alleen in de allerlaagste estratos.
Vrijheid van vuile lucht. Medellín is waarschijnlijk één van de vuilste steden van Zuid-Amerika. Maar de gezondheid van de eenvoudige Colombiaan die door de stad moet wandelen is minder belangrijk dan de mensen de de vrijheid hebben tot het "rijden waar ik kan" en "rijden met wat ik heb". Want wat hier rondrijdt wordt vaak afgekeurd in NL wegens vervuiling van de lucht.
Vrijheid van vervuild drinkwater. Petro (burgemeester van Bogotá) heeft gesteld dat iedere Colombiaans recht moet hebben op schoon drinkwater. Dat klinkt erg logisch voor de Nederlandse oren. Maar dat is hier helemaal niet logisch: vele duizenden indianen kunnen geen schoon drinkwater hebben, omdat de rivieren vervuild zijn met mercurium. Mercurium vanwege de goudwinning. Buitenlandse bedrijven doen daar rustig aan mee. Ja, Colombia lijkt verdacht veel op het Wilde Westen. Klondike, maar dan erger.

En last but not least: vrijheid van geweld, afpersing, ontvoering en moord.
De meeste mensen in Colombia zijn daar ooit mee geconfronteerd en een groot deel zal daar ook in de toekomst regelmatig mee te maken hebben.

Allemaal taken van de Staat: zorg voor vrede en veiligheid, een fatsoenlijk opererende Justitie (rechtvaardig zonder aanzien des persoons), schoon drinkwater, schone lucht, de medemens (bijstand, bejaarden) fatsoenlijke beloning en werkgelegenheid.

Zowel bij het garanderen van de vrijheid tot (het we doen wat we willen, maar dan zonder schade aan anderen) als bij de zorg om de vrijheid van (het ontbreken van fundamentele rechten) zijn er allerlei duidelijke symptomen van een falende Staat. De Staat is zwak. Een sprekend voorbeeld was pas nog: de Urabeños die eiste dat ziekenhuizen en gemeentelijke instellingen in een gebied groter dan Nederland hun deuren voor een aantal dagen moesten sluiten.

Maar naast een falende Staat zijn er ook falende mensen: zelf in de spiegel kijken hoe men nu eigenlijk functioneert.
Erkenning dat dat zo is , is stap één. De volgende stap is om er iets aan te doen. Educatie dus. Medellín la mas educada is een doel en dat moet worden "Colombia la mas educada": en het is nog lang niet bereikt.